Voorzitter, dit is een heel technisch dossier en het lastige is, ik denk dat niemand hier in de raad echt alle details weet van een techniek van bruggen. En normaal gesproken zou ik bij zo'n dossier zeggen van het is wel goed uitgezocht, we stemmen voor. Toch, dit dossier speelt echt al heel lang en ik krijg er eigenlijk gaandeweg steeds meer een ongemakkelijk gevoel bij.

Allereerst, we hebben al een tijd geleden een besluit genomen over een havenkantoor. Geld aan gegeven. Met als idee, we gaan vanaf daar de bruggen bedienen. Nu ineens gaan we vanaf daar niet meer de bruggen bedienen hebben en hebben we straks een te groot havenkantoor. Ik vond wel dat de burgemeester daar een goed antwoord op had, dat het eigenlijk duurder was om nu weer andere alternatieven te doen en dat we die ruimte ook op andere manieren kunnen benutten. Dus daarover, oké. Daar kunnen we mee akkoord gaan.

Een ander ongemakkelijk gevoel was de kosten, want de kosten zijn in de loop der tijd gestegen. Ook daar vond ik dat de burgemeester best wel een redelijk goed antwoord had, allerlei technische zaken die boven water zijn gekomen. Kabels waarvan ze dachten dat ze er waren en die bleken er toch niet te zijn. Daar wil ik ook wel in meegaan, maar met twee of drie dingen blijf ik zitten met een ongemakkelijk gevoel.

En het gaat hier wel over geld, maar ook over veiligheid. Het eerste ongemakkelijk gevoel is de mening van de medewerkers. Dat zijn toch deskundigen. En natuurlijk begrijp ik als je als medewerker jarenlang gewend bent op een bepaalde manier te werken en er worden veranderingen, dan kan het best zijn dat mensen in verzet komen en zeggen van nee, dat moet niet en kritisch worden. Maar toch, waarom is ons dat niet gemeld? Waarom moest dat blijken uit technische vragen van mij deze week, dat de medewerkers het eigenlijk er helemaal niet mee eens zijn en best wel wat kritiek hebben. Waarom is dat niet echt met ons besproken? Dat gaf mij een ongemakkelijk gevoel en dat gevoel van de medewerkers zit hem met name in de communicatie. Want als we bruggen op afstand gaan bedienen, hoe gaat dan die communicatie? Want we hebben ook bewust gekozen dat we de bruggen in het centrum, dat we die handmatig blijven bedienen, omdat het centrum eigenlijk ook een soort haven is. Ik denk dat dat een hele goede keus is, maar dat betekent wel dat er interactie moet zijn tussen de bruggen die met de hand worden bediend en de bruggen die op afstand worden bediend. En niet zo'n beetje afstand, dat gebeurt straks in Heerhugowaard. Daar kan je afspraken over maken. Gebeurt nu al. Er zijn een aantal bruggen die worden al op afstand bediend, dat kan ook nog goed gaan, maar dan blijven we met twee punten zitten die wat mij betreft echt onbeantwoord zijn.

Dat is allereerst de spoorbrug. De spoorbrug die wordt in lengte van jaren door ProRail beheerd, maar er is een interactie tussen die spoorbrug en de Prinsenbrug ernaast. En dat gebeurt straks op afstand. We hebben straks ProRail op afstand, die moet communiceren met de brugbediening in Heerhugowaard, ook op afstand. En die bootjes zijn er allemaal lokaal op het gevaarlijkste punt van Haarlem. En als er nu twee communicatielijnen waren, dan had het nog gekund. Maar de eerstvolgende brug is een handbediende brug. Dus je krijgt straks drie communicatielijnen. We gaan straks van de huidige twee communicatielijnen naar drie communicatielijnen. Het wordt eigenlijk complexer in plaats van simpeler. En dat vraagt afspraken en het punt is die afspraken staan nog niet op papier.

We hebben eerst al een besluit genomen over een havenkantoor en nu blijkt dat havenkantoor compleet anders ingevuld te worden, want we gaan op afstand. En nu gaan we weer een besluit nemen. Terwijl de belangrijkste component nog niet ingevuld is, namelijk de afspraken met ProRail. En dan is mijn vraag: waarom hebben we niet even gewacht en naadloos afspraken gemaakt met ProRail?

En was het misschien niet verstandig geweest, out of the box denkend, om de Prinsenbrug ook door ProRail te laten bedienen, zodat er in ieder geval één centrale bediening is van dat meest complexe, onveilige punt in Haarlem. En die vraag is voor mij nog niet beantwoord. Die is voor mij wel cruciaal in het debat. Dus mijn vraag is: hoe gaan we straks verder qua proces, burgemeester en kunnen we voordat er een point of no return is bereikt echt een overeenstemming hebben met ProRail over hoe gaat die communicatie lopen op dat meest gevaarlijke punt in Haarlem?

En het tweede punt, dat heb ik ingebracht in het debat in de commissie, dat is de back-up. Daar hebben we deze week ook een antwoord op technische vragen heel veel over gehoord, over allerlei veiligheidsmaatregelen die zijn genomen, brandblusinstallaties, extra servers in Heerhugowaard. Allemaal techniek. Allemaal fantastisch. Maar tegelijkertijd hadden we dezelfde avond bij de Commissie Bestuur een ander debat, namelijk over weerbaarheid, bijvoorbeeld over terrorisme, over internationale ontwikkelingen.

We kunnen de bruggen tijdelijk met de hand bedienen, maar dat kan je niet in eeuwigheid volhouden, omdat we ook gaan bezuinigen op personeel. Dat geeft problemen. Dan moeten we bruggen korter opendoen op een dag bijvoorbeeld, maar daar zit mijn punt. Stel nu letterlijk, er valt een bom op Heerhugowaard of een aanval, dan zijn we … Daar kun je lacherig over doen, maar je hebt gezien wat er bij Schiphol is gebeurd waar het spoor ook gesaboteerd is geweest en dat is heel recent geleden gebeurd. De simpele oplossing is een back-up.

Die backup is voor heel veel situaties geregeld. Maar als echt Heerhugowaard compleet uitvalt, is er geen backup. Een aparte back-up maken is heel erg duur. Dat begrijp ik. Ik heb het voorstel gedaan, maar er zijn veel meer van dit soort centrales in Nederland, bijvoorbeeld in Utrecht. Kan zo'n bestaande centrale het niet overnemen? En toen schrok ik van het antwoord. Ja, maar we hebben allemaal maatwerksoftware. Hoe is het mogelijk als overheid dat elke centrale zijn eigen software heeft? Dat is heel inefficiënt besteden van geld, maar ook voor de veiligheid is het niet goed. En als we allerlei IT-systemen van de overheid aan elkaar verbinden om geld te besparen, waarom kan dat niet met de brugbediening? En dat is misschien niet volgend jaar geregeld, maar kan wel over een paar jaar en dan kan wel een bestaande centraal in Utrecht een back-up zijn voor Heerhugowaard en zijn we veel weerbaarder. Daarom mijn motie. Het dictum is, voorzitter: verzoekt het college samen met het IPO, het Interprovinciaal Overleg en de Vereniging Nederlandse gemeenten te verkennen of de software in centrales voor brugbediening op termijn beter op elkaar afgestemd kan worden door standaardisatie, met als doel dat deze centrales in de toekomst tegen aanvaardbare maatschappelijke kosten als back-up van elkaar kunnen functioneren. En gaat over tot de orde van de dag. Dank u wel.

Reactie burgemeester Wienen:

U heeft op zich een heel interessant punt van moet je niet eigenlijk in Nederland, even los van deze vraagstukken, kijken van kunnen wij niet beter een systeem hebben wat overal gelijk is, waardoor je makkelijk back-ups kunt maken, waardoor we minder kwetsbaar worden? Dus de weerbaarheid gaat dan omhoog. Ik vind dat de moeite waard. We hebben een eerste poging gedaan, niet wij als Haarlem, maar in Nederland, om te proberen te komen tot standaardisering. Dat heeft heel veel overleg opgeleverd en uiteindelijk heeft dat een aantal afspraken opgeleverd waar al die verschillende brugbeheerders, want dat is veel meer dan gemeenten en provincies, waar al die verschillende brug beheerders van zeiden van: deze afspraken willen we wel maken. Maar daarin zitten allerlei keuzes die nog verschillend zijn. Ik zal u, zeker na de opmerking van de heer Wiedemeijer, niet vermoeien met de uitwerking van waar die verschillen dan in zitten, het is een boeiende wereld, maar dat heb je niet zomaar veranderd. Ik vind terecht dat u zegt van het lijkt verstandig om in Nederland en ik beloof u, ik zou zelf zeggen van die motie hebben we daar niet voor nodig, maar om ook bij het ministerie. Want ik denk eerlijk gezegd dat dat op dit moment een nog belangrijker partner is dan het provinciaal beraad en de VNG, om daar te zeggen van wij zouden toch over dit punt na moeten denken, juist ook in verband met weerbaarheid. Dus ik zou zeggen: als u nu uw motie weer intrekt, dan beloof ik u dat ik het met de minister van Verkeer en Waterstaat ga opnemen om dit nu aan te pakken.

2e termijn:

Frank Visser: Voorzitter, dit is wel een hele duidelijke belofte en inderdaad die afspraken, er is in het verleden wel wat gebeurd, maar de tijden zijn veranderd en weerbaarheid is belangrijk geworden. Ik ben blij dat de burgemeester dat erkent, dus dat kan ik mijn motie intrekken.

MOTIE Weerbare brugbediening door standaardisatie

De indieners stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: 

We stellen vast dat:

• Bij de centralisatie van de brugbediening meerdere maatregelen worden genomen om uitval te voorkomen zoals het redundant aansluiten van alle kunstwerken op het glasvezelnetwerk en diverse beheersmaatregelen in de provinciale centrale in Heerhugowaard waaronder noodstroom, aparte bedienclusters, cybersecuritymaatregelen en redundante servers;
• Geen backup centrale is voorzien voor de situatie dat de provinciale centrale in Heerhugowaard langdurig uitvalt omdat dit te kostbaar is in verhouding tot het restrisico;
• Ook is afgezien van backup bij een andere reeds bestaande centrale omdat elke centrale op maatwerksoftware draait;
• Bij uitval van de provinciale centrale lokale brugbediening het enige alternatief is;

We overwegen dat:

• Lokale brugbediening arbeidsintensief is en door de bezuiniging bij het lokale personeel kan leiden tot beperkingen in de brugopening en/of een te zware belasting van het personeel;
• Het restrisico op uitval van de provinciale centrale weliswaar klein is, maar de potentiële impact des te groter door de concentratie van de bediening van een groot aantal bruggen in Heerhugowaard;
• Dit risico ook moet worden beschouwd in het licht van de noodzakelijke verbetering van de weerbaarheid gezien de geopolitieke ontwikkelingen;
• ProRail voor zijn centrales wel een backup post heeft in een andere stad welke binnen een paar uur de bediening kan overnemen;
• Realisatie van een backup voorziening bij een andere reeds bestaande centrale meer samenwerking vraagt bij de (door)ontwikkeling van software zodat dit in de toekomst wel mogelijk is tegen redelijke kosten;
• Een dergelijke samenwerking past bij het efficiënt omgaan met publieke middelen in de ICT-sector wat ook de inzet is van de VNG in het kader van “Common Ground” als het gaat om andere gemeentelijke ICT-faciliteiten;

Verzoekt het college:

Samen met IPO en VNG te verkennen of de software in centrales voor brugbediening (op termijn) beter op elkaar afgestemd kan worden door standaardisatie met als doel dat deze centrales in de toekomst tegen aanvaardbare maatschappelijke kosten als backup voor elkaar kunnen fungeren,

En gaat over tot de orde van de dag.

De volgende leden dienen deze motie in:

Frank Visser, ChristenUnie

Dit hebben we voorgesteld in de openbare vergadering van 18 september 2025.