Raadslid Frank Visser: "62 miljoen euro is voor een gemeente bizar veel geld. Maar we zitten ook in een bizarre situatie. Zowel ProRail als het ministerie erkennen dat hier belastinggeld weggegooid dreigt te worden als er niet snel geld op tafel komt om de verbouwing in één keer goed te doen. Door de kabinetsformatie is er op korte termijn geen geld van het Rijk te verwachten. Daarom is onze fractie met dit bijzondere voorstel gekomen. We willen hiermee de druk opvoeren naar politiek Den Haag om met een oplossing te komen. Het is ook een aanbod wat het Rijk moeilijk kan weigeren nu het Rijk ook zelf erkend dat deze situatie zeer ongewenst is. Voor Haarlem is het risico ook klein. Als wij het geld voorschieten moet het Rijk rente betalen en uiteindelijk komt het geleende geld terug naar de gemeente."

M O T I E Voorfinanciering spoorknoop Haarlem

Ingediend in de raadsvergadering van 18 december 2025.

De indieners stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: 

We stellen vast dat:

• De spoorknoop Haarlem in 2028 wordt verbouwd en de aanbesteding hiervan binnen enkele weken plaatsvindt;
• Doel van deze verbouwing is om het treinverkeer toekomstbestendig te maken, wat betekent dat andere wissels nodig zijn om de al in de concessie met de NS vastgelegde 6 intercity’s per uur mogelijk te maken;
• ProRail bekend heeft gemaakt dat last minute zal worden gekozen voor het enkel 1-op-1 vervangen van wissels omdat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de rest van het benodigde budget niet beschikbaar heeft gesteld;
• Het ministerie hiermee op korte termijn circa 64 miljoen euro bespaart, maar dit uiteindelijk leidt tot een desinvestering van 50 miljoen;
• De genoemde extra treinen al opgenomen zijn in de vervoerconcessie hoofdrailnet van NS (bijlage 10):
  • NS mag vanaf 2028 een 9^e en 10^e trein rijden tussen Haarlem en Amsterdam;
  • NS mag vanaf 2030 een 11^e en 12^e trein rijden tussen Haarlem en Amsterdam;
• NS deze treinen uiterlijk in 2033 moet rijden, maar volgens de concessie deze treinen niet hoeft te rijden als de infrastructuur hiervoor niet geschikt is;
• Genoemde treinen pas kunnen gaan rijden als de geplande verbouwing alsnog plaatsvindt in de komende jaren;
• Als de herindeling van de spoorknoop op een later moment alsnog plaatsvindt de wissels die in 2028 worden vervangen weer zullen moeten worden weggehaald;
• Deze verbouwing in twee keer per saldo circa 50 miljoen euro extra kost dan als de verbouwing in één keer plaatsvindt in 2028;

We overwegen dat:

• De treinen tussen Haarlem en Amsterdam Centraal in de brede spits stampvol zitten;
• Haarlem groeit en volgens de landelijke vervoersmodellen de capaciteit op het traject Haarlem – Amsterdam een knelpunt wordt in de komende jaren;
• De toename van het aantal treinen zoals vastgelegd in de concessie ook de basis is voor de woningbouwplannen in Haarlem (10.000 voor 2035) en Amsterdam (bij Sloterdijk 10.000 voor 2035 en daarna nog eens 40.000);
• Het van nationaal belang is dat in de toekomst meer treinen tussen Amsterdam Centraal en Leiden Centraal via Haarlem kunnen rijden omdat zo ruimte ontstaat op de route via Schiphol voor groei van het aantal internationale treinen;
• We geen behoefte hebben aan reizigers die niet in de trein passen en/of meer congestie op het wegennet;
• De keuze om nu alleen de verouderde wissels te vervangen een groot risico geeft dat de noodzakelijke tweede verbouwing (bij meer onderhoudsbehoefte dan beschikbaar budget) niet plaats zal vinden en de reeds vastgelegde extra treinen er uiteindelijk niet zullen komen of pas vele jaren later;
• De lobby van de wethouder mobiliteit met de bovenstaande boodschap tot op heden nog niet heeft geleid tot een ander standpunt bij het Ministerie van I&W;
• Het standpunt van het Rijk is dat van uitstel geen afstel komt en de noodzakelijke verbouwing sowieso voor 2033 plaats zal vinden;
• De wethouder, als het bovenstaande het geval is, ook heeft aangeboden om de verbouwing voor te financieren, waarbij de Rijksoverheid dit met rente kan terugbetalen, aangezien volgens het Rijk de verbouwing toch voor 2033 plaats zal vinden en met deze grote verbouwing in één keer 50 miljoen belastinggeld wordt bespaard;

Spreekt uit dat:

• De Haarlemse Raad bereid is het tekort voor de verbouwing van spoorknoop Haarlem voor te financieren;
• Het niet uit te leggen is dat 50 miljoen aan belastinggeld wordt verspild, doordat in twee fases aan de spoorknoop gewerkt gaat worden;

We vragen het college om:

• Alles op alles te zetten dat de oorspronkelijk geplande verbouwing inclusief herindeling van spoorknoop Haarlem in 2028 doorgaat;
• Indien het Rijk niet bereid is het tekort op dit project tijdig voor de aanbesteding op te lossen te onderhandelen over voorfinanciering door Haarlem (zo mogelijk samen met andere gemeenten uit de Metropoolregio Amsterdam en/of de provincie) met redelijke afspraken over rente en aflossingstermijn en onder voorwaarde dat de 9^e en 10^e trein gaat rijden zodra de infrastructuur rond Haarlem en Amsterdam Centraal hiervoor geschikt is;

En gaat over tot de orde van de dag.

De volgende leden dienen deze motie in: 

Frank Visser, ChristenUnie

Dimitry van den Berg, D66

Petra Oppenhuis, CDA

Maarten Wiedemeijer, PvdA

Jasper Drost, GroenLinks

Danny van Leeuwen, Actiepartij

Louise van Zetten, Hart voor Haarlem

Moriah Hartman, Forum voor Democratie

Geert-Jan Procee, Fractie Procee

Jacqueline van den Broek, Partij voor de Dieren

Joey Rademaker, BVNL

Joyce Jacobsz, OPHaarlem

Sander van den Raadt, Trots Haarlem

Joris Blokpoel, VVD

Moussa Aynan, Jouw Haarlem